«Ауылға интернет тарту» тариф пен жабдық туралы сұрақ сияқты естіледі. Іс жүзінде бұл қандай желі салу керектігі туралы сұрақ: оптиканы елді мекенге дейін жеткізетін тірек сызық және оны үйлерге дейін жеткізетін тарату желісі. Төменде — үш жобамыз және олардан көрінетін нәрсе.
Километраж ұқсас — жұмыс әртүрлі
Трасса ұзындығын қамтуға бөлсек, үш жобамыз іс жүзінде ерекшеленбейді: қамту аймағындағы бір үй шаруашылығына 21–22 м трасса келеді. Демек, «бір үй шаруашылығына келетін километр» арақатынасы жобаларды ажыратпайды. Оларды басқа нәрсе ажыратады — бұл километрлер қандай жұмыстардан құралады.
Жетіген мен Үркер — айқын мысал. Ұзындығы шамалас: 106,6 км және шамамен 100 км. Жетігенде 106,6 км — бұл теміржол астынан жерасты өткелі бар елді мекеннің тірек желісі; одан бөлек жоба тарату желісін, байланыс тораптарын және желілік-кабельдік құрылыстарды қамтыды. Үркерде шамамен 100 км — бұл Астанадағы тұрғын алаптың бүкіл GPON желісі, тірек бөлігінен жеке және көппәтерлі үйлер бойынша таратуға дейін.
Үш жоба: ұзындығы, қамтуы, жұмыс құрамы
| Жоба | Ұзындығы | Қамтуы | Бір үй шаруашылығына трасса | Километражға не кіреді |
|---|---|---|---|---|
| Алматы облысы | 4 253 км ТОБЖ | ~200 000 үй шаруашылығы, 11 аудан | ≈21 м | Облыстық желі: байланыс және «Сергек» жүйесі, МЖӘ |
| Жетіген (қазіргі Алатау қаласы) | 106,6 км | 5 130 үй шаруашылығы | ≈21 м | Елді мекеннің тірек желісі |
| Үркер (Астана) | ~100 км | 4 485 абонентке дейін | ≈22 м | Алаптың бүкіл GPON желісі: тірек және тарату |
Алматы облысындағы жоба ауқымымен ғана ерекшеленбейді. Байланыстан басқа, сол инфрақұрылымда өңірдің зияткерлік қауіпсіздік жүйесі өрістетілді: «Сергек» жүйесінің 2 508 ОВН және 325 АПК. Бір трасса екі міндетті көтереді — және бұл облыстық жоба үшін әдеттегі жағдай, мұнда әр міндетке жеке сызық салуды ешкім қаламайды.
Облыстық желінің күрделілігі жұмыс барысынан да көрінеді. Трасса бастапқы жоспарға қатысты 47%-ға өсті — 2 889 км-ден 4 253 км-ге дейін, жобаға 208 жаңа объект интеграцияланды, ал 192 объект құрылыс барысында тапсырыс берушінің бастамасымен ауыстырылды. Грунттар — 1-ші санаттан 5-ші санатқа дейін, көлденең бағытталған бұрғылау үлесі арттырылған. Бұл ретте мерзімдер сақталды.
Тірек сызық және тарату желісі: екі түрлі жұмыс
Елді мекендер арасындағы тірек сызық пен елді мекен ішіндегі тарату желісі мерзімді айқындайтын барлық нәрсе бойынша ерекшеленеді: көлемі, техникасы, логистикасы және қарқыны.
| Параметр | Тірек сызық | Тарату желісі |
|---|---|---|
| Көлемі | Грунттағы ұзын үздіксіз трасса, қосу нүктелері аз | Көптеген қысқа учаскелер: көшелер, үйлер, байланыс тораптары |
| Техникасы | Кабель тартқыштардың механикаландырылған колонналары, 120 см тереңдікке тарту, өткелдерде КББ | Кабельдік кәріздегі және тіректердегі монтаж, тіректерге арналған бұрғылау, GPON жабдығы |
| Логистикасы | Колонна трасса бойымен жүреді, техника мен бригадалар учаскелер арасында көшеді | Елді мекен ішіндегі жұмыс: көшелер, аулалар, жұмыс істеп тұрған коммуникациялар |
| Мерзімі | Қарқынды грунт санаты мен өткелдер саны айқындайды | Қарқынды үйлер мен қосу нүктелерінің саны айқындайды |
Практикалық қорытынды: жобаны бағалағанда трасса ұзындығын екі бөлікке бөлу керек — тірек сызық қанша және тарату желісі қанша. Осы бөліктердегі бірдей километрлер құрамы әртүрлі жұмысты білдіреді.
Облыстық жоба: МЖӘ және құжаттама
Алматы облысындағы жоба 2024 жылдың қазанынан 2025 жылдың қыркүйегіне дейін мемлекеттік-жекеше әріптестік шарты бойынша орындалды: желі жазылымдардан қайтарым мерзіміне емес, ұзақ мерзімді келісімге сай салынды.
Мердігер үшін бұл құрылысқа қарағанда құжаттамаға қойылатын талаптарды күштірек өзгертеді. Мұндай шарттарда атқарушы құжаттама, кезеңдер бойынша қабылдау және расталған көлемдер тарту қарқынынан кем салмақ тартпайды.
Ауылдық жобаны бағалағанда не сұрау керек
Трассаның жалпы ұзындығынан көбірек нәрсе беретін төрт сұрақ:
- Тірек сызық қанша километр және тарату желісі қанша? Бұл бір жобаның ішіндегі екі түрлі жоба.
- Тарату бөлігінде қанша үй және қосу нүктесі бар? Елді мекен ішіндегі монтаж көлемі соларға тәуелді.
- КББ өткелдері қанша? Әрбір өзен мен теміржол — кестедегі жеке операция.
- Учаскелер бойынша грунт санаты қандай? Трассаға қандай колонна шығатыны және қандай қарқын шынайы болатыны соған тәуелді.
Біз мерзімді атамас бұрын осы сұрақтарға жауап береміз. Егер сізде трасса немесе аудан болса — солардан бастаймыз.